Cách đọc Romeo and Juliet dành cho người học tiếng Anh

Câu chuyện tình yêu nổi tiếng nhất trong tiếng Anh

Hai người trẻ yêu nhau. Hai gia đình của họ thù ghét nhau. Mọi thứ rồi đều hỏng bét. Gần như chắc chắn bạn đã biết câu chuyện Romeo and Juliet rồi — nó đã được kể lại qua phim ảnh, nhạc kịch và vô số phiên bản trong suốt hàng trăm năm. Sự quen thuộc đó thực ra lại là một trong những lợi thế lớn nhất của bạn với tư cách người học tiếng Anh, và chúng ta sẽ quay lại điểm này sau.

Nhưng hãy thành thật ngay từ đầu: Romeo and Juliet không phải là tác phẩm dễ đọc. Trên thực tế, đây có lẽ là văn bản khó nhất hiện có trên The Reading Corner. Shakespeare viết bằng tiếng Anh Cận đại — một dạng của ngôn ngữ này từ khoảng bốn trăm năm trước — và ông viết gần như hoàn toàn bằng thể thơ. Nếu bạn từng cố đọc một trang và cảm thấy như mọi câu đều bị viết ngược, với những từ bạn không nhận ra và những từ khác mà bạn tưởng mình biết lại được dùng theo cách hoàn toàn bất ngờ, thì cảm giác ấy hoàn toàn bình thường. Đó không phải dấu hiệu cho thấy tiếng Anh của bạn yếu. Đó là dấu hiệu cho thấy Shakespeare khó, ngay cả với người bản ngữ.

Điều gì khiến Shakespeare khó đến vậy

Hiểu được vì sao Shakespeare khó sẽ giúp bạn biết mình nên chờ đợi điều gì và chuẩn bị ra sao.

Trật tự từ đảo ngược: Shakespeare thường xuyên đặt động từ trước chủ ngữ hoặc tân ngữ trước động từ. "What light through yonder window breaks" có nghĩa là "ánh sáng nào hắt qua khung cửa sổ kia" — nhưng các từ lại xuất hiện theo một thứ tự rất khác.
Từ vựng cổ: những từ như "thee", "thou", "dost", "hath", "wherefore" và "prithee" là lời ăn tiếng nói thường ngày vào thời Shakespeare nhưng nay gần như không còn thấy ở bất cứ đâu khác trong tiếng Anh.
Ý nghĩa cô đọng: vì văn bản ở thể thơ (iambic pentameter — mười âm tiết mỗi dòng theo nhịp da-DUM da-DUM), Shakespeare nén rất nhiều ý nghĩa vào rất ít từ. Ông không thể dùng những từ thừa vốn sẽ làm câu dễ theo dõi hơn.
Nghĩa kép: Shakespeare rất thích chơi chữ. Một dòng đơn lẻ có thể mang hai hoặc ba nghĩa cùng lúc, và các học giả đã bỏ ra hàng thế kỷ để gỡ rối chúng. Bạn không cần nắm bắt từng tầng nghĩa mới thưởng thức được vở kịch.
Những điển tích văn hóa xa lạ: các nhân vật nhắc đến thần thoại cổ điển, các thực hành tôn giáo và phong tục xã hội từng là kiến thức phổ thông ở nước Anh thời Elizabeth nhưng nay thì không.

Romeo and Juliet phù hợp nhất với người học trình độ C1 hoặc C2 vốn đã thấy tự tin với nhiều loại tiếng Anh đương đại. Nếu bạn đang ở B2 và rất quyết tâm, điều đó vẫn khả thi — nhưng hãy chuẩn bị dành nhiều thời gian hơn cho khâu chuẩn bị và tận dụng mọi hỗ trợ mà trang web cung cấp.

Trước khi bắt đầu: Dựng một giàn giáo

Điều hữu ích nhất bạn có thể làm trước khi đọc một cảnh Shakespeare là đọc trước một bản tóm tắt bằng ngôn ngữ giản dị. Đây không phải gian lận. Các diễn viên chuyên nghiệp đọc tóm tắt bằng văn xuôi hiện đại trước khi tập diễn. Biết trước điều sắp xảy ra giải phóng trí óc bạn khỏi việc phải đoán cốt truyện, nhờ đó bạn có thể tập trung vào chính câu chữ và cách chúng vang lên.

Có sẵn những bản tóm tắt miễn phí chất lượng cho mọi cảnh của Romeo and Juliet. Hãy đọc bản tóm tắt, rồi mở cảnh đó trên The Reading Corner. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy mình hiểu được nhiều hơn hẳn lúc đã biết trước nội dung đang được nói.

Đọc một bản tóm tắt dài một đoạn về cảnh đó trước khi bạn bắt đầu.
Xem danh sách nhân vật để biết ai đang nói với ai.
Nếu một đoạn thoại nào đó khiến bạn rối hoàn toàn, hãy tìm bản diễn giải bằng tiếng Anh hiện đại trên mạng, rồi đọc lại nguyên bản của Shakespeare. Lần đọc thứ hai gần như luôn dễ hiểu hơn.
Hãy lập một danh sách từ vựng nhỏ cho những từ cổ bạn thấy lặp đi lặp lại: thee/thou (you), dost/doth (do/does), hath (has), art (are), 'tis (it is), wherefore (why — không phải where).

Hãy dùng phần đọc — nó thay đổi tất cả

Đây là lời khuyên tạo nên khác biệt lớn nhất: nghe phần đọc trong khi dõi theo phần chữ được tô sáng. Shakespeare được viết ra để nói thành tiếng, chứ không phải để đọc thầm trên trang giấy. Khi bạn nghe được nhịp điệu của vần thơ — cái nhịp đập da-DUM da-DUM ấy — cấu trúc câu trở nên rõ ràng hơn nhiều. Bạn nghe được chỗ một ý bắt đầu và kết thúc, những từ nào đang được nhấn mạnh, và cảm xúc dịch chuyển ra sao xuyên suốt một đoạn thoại.

Trên The Reading Corner, phần audio phát đồng bộ với phần chữ để bạn có thể nghe từng từ ngay khi nó được tô sáng. Hãy dùng tính năng này một cách chủ động. Nếu bỏ lỡ điều gì, hãy chạm để tua lại và nghe lần nữa. Đừng cố lao thật nhanh để đọc cho xong một cảnh. Một đoạn thoại được nghe kỹ ba lần còn đáng giá hơn cả một hồi chỉ hiểu một nửa.

Có bằng chứng vững chắc cho thấy vừa đọc vừa nghe giúp đẩy nhanh cả khả năng hiểu lẫn việc ghi nhớ từ vựng — bạn có thể tìm hiểu nghiên cứu đằng sau phương pháp này tại trang khoa học của The Reading Corner.

Hãy tập trung vào những đoạn thoại nổi tiếng trước

Romeo and Juliet chứa đựng một số đoạn thoại được ca tụng nhất trong lịch sử tiếng Anh. Thay vì dồn công sức ngang nhau cho mọi cảnh, hãy để mình bị cuốn về phía những đỉnh cao này. Chúng nổi tiếng vì là những đoạn đẹp nhất và giàu sức lay động cảm xúc nhất. Chúng cũng là những phần đáng để hiểu cặn kẽ nhất.

Lời mở đầu ("Two households, both alike in dignity...") — mười bốn dòng kể trước cho bạn toàn bộ cốt truyện. Hãy đọc đoạn này thật chậm, với một bản tóm tắt trong tay.
Cảnh ban công (Hồi II, Cảnh 2) — "But soft, what light through yonder window breaks?" Đây là lúc Romeo nhìn thấy Juliet trên ban công. Hãy lắng nghe nhịp điệu; đây là một trong những đoạn viết giàu nhạc tính nhất trong tiếng Anh.
Đoạn độc thoại của Juliet trước khi uống thuốc ngủ (Hồi IV, Cảnh 3) — một bài học mẫu mực về cách Shakespeare dựng nên căng thẳng kịch tính qua một đoạn độc thoại dài và đầy lo âu.
Cảnh cuối — biết trước điều gì sẽ xảy ra (và đây không phải tiết lộ gì cả — Lời mở đầu đã nói cho bạn rồi) không hề làm giảm sức mạnh của nó. Nó còn khiến cảnh ấy đau đớn hơn.

Đọc để nắm cảnh, đừng đọc từng chữ

Một trong những sai lầm phổ biến nhất mà người học mắc phải với văn chương khó là cố hiểu từng chữ một trước khi đi tiếp. Với Shakespeare, cách làm này sẽ khiến bạn khựng lại ở gần như mỗi dòng. Thay vào đó, hãy tập cho mình đọc — và nghe — để nắm ý nghĩa của cả cảnh nói chung.

Hãy tự hỏi: nhân vật này đang cảm thấy gì? Họ muốn gì? Họ sợ điều gì? Vừa có gì thay đổi? Nếu trả lời được những câu hỏi đó, bạn đã hiểu cảnh ấy, ngay cả khi từng dòng riêng lẻ vẫn còn mờ mịt. Hãy chạm vào những từ lạ để lấy định nghĩa bằng tiếng Anh giản dị, nhưng đừng ngắt mạch phần đọc cứ vài giây một lần. Hãy để nhịp điệu cuốn bạn về phía trước, rồi quay lại với những chi tiết sau.

Khi một đoạn thoại hoàn toàn vô nghĩa với bạn, hãy thử cách này: chỉ đọc từ đầu tiên của mỗi dòng. Shakespeare thường đặt từ quan trọng nhất lên đầu. Những từ mở đầu của các dòng ghép lại có thể cho bạn cả cung bậc cảm xúc của trọn một đoạn thoại.

Đi xa hơn với Shakespeare và kịch cổ điển

Nếu Romeo and Juliet là thử thách phù hợp với bạn, thì rất đáng để xây dựng phương pháp đọc rộng hơn của bạn xoay quanh nó. Hướng dẫn How to Read Shakespeare as an English Learner đi sâu hơn vào những kỹ thuật cụ thể để xử lý kịch thơ, bao gồm cách đối phó với các đoạn độc thoại, lời nói riêng, và sự khác biệt giữa hài kịch và bi kịch trong ngôn ngữ Shakespeare. Bạn cũng có thể thích Classic Plays for English Learners nếu muốn khám phá những tác phẩm khác cùng truyền thống sau khi hoàn thành tác phẩm này.

Shakespeare thực sự khó. Không hướng dẫn nào khiến nó trở nên dễ dàng. Nhưng nó cũng thực sự đáng giá — không phải vì danh tiếng văn hóa, mà vì ngôn ngữ ấy, khi nó phát huy tác dụng, thật phi thường. Có lý do để người ta đã đọc những vở kịch này suốt bốn thế kỷ. Bạn đang gia nhập một hàng dài rất dài những độc giả từng thấy nó khó và vẫn tiếp tục đọc.

Hãy bắt đầu với Lời mở đầu. Nghe nó hai lần. Đọc một bản tóm tắt Hồi I, Cảnh 1. Rồi mở Romeo and Juliet trên The Reading Corner và để phần đọc dẫn lối cho bạn. Toàn bộ thư viện luôn ở đó cho bất cứ khi nào bạn muốn tìm một thứ gì đó để đọc song song — hoặc để quay lại khi bạn cần một thử thách nhẹ nhàng hơn giữa các buổi đọc Shakespeare.