Great Expectations kể về điều gì
Great Expectations, do Charles Dickens xuất bản năm 1861, theo chân một cậu bé mồ côi tên Pip. Cậu lớn lên trong cảnh nghèo ở vùng quê nước Anh, được người chị nghiêm khắc và chồng chị — Joe, một người thợ rèn hiền lành — nuôi nấng. Ngay từ chương mở đầu — một cuộc chạm trán căng thẳng trong nghĩa địa vào một buổi tối mùa đông — Dickens kéo bạn vào thế giới của Pip và không bao giờ thật sự buông tay.
Khi Pip lớn lên, một gia tài bí ẩn thay đổi hoàn toàn cuộc đời cậu. Cậu được đưa lên London, được cấp tiền, và chỉ được cho biết rằng cậu có một ân nhân giấu mặt — một người mong cậu trở thành một quý ông. Câu hỏi người đó là ai, và họ muốn gì, chính là động lực đẩy cả cuốn tiểu thuyết tiến về phía trước. Trên đường đi, bạn sẽ gặp Miss Havisham khó quên, một phụ nữ giàu có đã cho dừng hết mọi chiếc đồng hồ trong tòa biệt thự đổ nát của mình vào một ngày nào đó rất xa xưa, và Estella, cô con nuôi lạnh lùng và xinh đẹp của bà, người mà ý kiến về Pip lại quan trọng với cậu hơn rất nhiều so với lẽ ra nên thế.
Câu chuyện nói về tầng lớp xã hội, về tham vọng, lòng trung thành, và ý nghĩa thật sự của việc làm một người tốt. Không tiết lộ thêm gì ngoài chừng ấy, đây là một trong những cuốn tiểu thuyết mà cái kết sẽ đền đáp bạn xứng đáng cho từng đoạn khó nhằn bạn đã vượt qua để đến được đó.
Ngôn ngữ khó tới mức nào?
Dickens viết cho độc giả thời Victoria, và ngôn ngữ phản ánh điều đó. Đây là những gì bạn nên thành thật chuẩn bị tinh thần.
- Câu dài. Dickens thường dựng những câu trải dài qua nhiều mệnh đề, thêm chi tiết và lan man rồi cuối cùng mới chạm tới ý chính. Nếu bạn quen với lối văn ngắn gọn, dứt khoát của tiểu thuyết hiện đại, điều này cần một chút thời gian để làm quen.
- Từ vựng phong phú. Dickens yêu chữ nghĩa, và ông chọn từ rất kỹ lưỡng. Bạn sẽ gặp những từ xa lạ ngay cả với nhiều người bản xứ — nhưng ngữ cảnh thường giúp bạn đoán được, và chỉ cần chạm vào bất kỳ từ nào trên The Reading Corner là có ngay định nghĩa bằng tiếng Anh giản dị phù hợp với trình độ của bạn.
- Cách diễn đạt kiểu cũ. Những cụm như 'I should think' (nghĩa là 'có lẽ'), 'pray' (nghĩa là 'làm ơn') và 'I'll be bound' (nghĩa là 'tôi chắc chắn') xuất hiện thường xuyên. Ban đầu nghe lạ tai nhưng rồi nhanh chóng trở nên quen thuộc.
- Phương ngữ và ngữ pháp phi chuẩn. Joe, người thợ rèn, nói theo cách phản ánh việc anh không được học hành chính quy: 'What larks, Pip!' và những cấu trúc tương tự. Đây là có chủ ý — Dickens dùng lời ăn tiếng nói để khắc họa nhân vật. Nếu những câu của Joe trông giống lỗi sai, thì không phải đâu; đó là phương ngữ.
Người kể chuyện chính là Pip, khi đã trưởng thành nhìn lại đời mình. Giọng kể của cậu ấm áp, tự ý thức, và thường mang chất hài hước nhẹ nhàng. Giọng kể ấy thật ra dễ tiếp cận hơn nhiều so với vẻ ngoài của những câu dài — Pip đang kể cho bạn nghe một câu chuyện, và bạn cảm nhận được điều đó.
Phù hợp nhất với trình độ nào?
Great Expectations rất hợp với độc giả ở trình độ CEFR B2 hoặc C1. Ở B2, bạn có thể theo dõi câu chuyện một cách thoải mái nếu sẵn lòng bỏ qua một số từ xa lạ và dùng thoải mái tính năng chạm-để-tra-nghĩa. Ở C1, bạn có thể bắt đầu tiếp cận những tầng nghĩa tinh tế hơn — sự mỉa mai trong lời kể của Pip, lời bình luận xã hội ẩn dưới cốt truyện, cách Dickens dùng thời tiết và bối cảnh để phản chiếu tâm trạng.
Nếu bạn đang ở B1 và quyết tâm thử, phần thuyết minh trên The Reading Corner sẽ giúp bạn bám theo mạch của những câu dài ngay cả khi vài từ riêng lẻ vuột mất. Nhưng hãy thành thật với chính mình: nếu cứ vài dòng lại phải dừng, có lẽ lúc này cuốn sách sẽ gây nản hơn là thú vị. Bạn có thể bắt đầu với một cuốn dễ hơn một chút trong thư viện rồi quay lại với Dickens sau vài tháng — cuốn sách vẫn ở đó chờ bạn.
Để có hướng dẫn chung về việc tìm đúng trình độ cho mình, bạn nên đọc về nghiên cứu đứng sau The Reading Corner — xem phần khoa học.
Cách đọc trên The Reading Corner
Định dạng của trang đặc biệt hợp với Dickens. Đây là vài chiến thuật phát huy hiệu quả với riêng cuốn sách này.
Để phần thuyết minh dẫn dắt những câu dài
Khi đọc thầm một câu dài của Dickens, rất dễ đứt mạch ở giữa chừng và phải bắt đầu lại từ đầu. Với phần thuyết minh đang phát, giọng đọc sẽ giữ cả câu liền lạc giúp bạn. Bạn nghe được nhịp điệu và trọng âm tự nhiên. Hãy bám theo phần chữ được tô sáng thay vì đọc vượt lên trước, và tin vào giọng đọc để nắm ý nghĩa. Đây là một trong những ưu thế rõ rệt nhất khi đọc Great Expectations ở định dạng vừa đọc vừa nghe.
Chạm vào từ lạ mà không cần dừng phần âm thanh
Bạn không cần biết hết mọi từ. Hãy chạm vào những từ có vẻ quan trọng với câu, lấy định nghĩa, rồi đi tiếp. Với Dickens, sẽ hữu ích nếu trong đầu bạn xếp từ vựng thành hai nhóm: những từ thiết yếu để hiểu chuyện gì đang diễn ra ngay lúc này, và những từ chỉ thêm màu sắc hay sắc thái. Hãy ưu tiên nhóm thứ nhất.
Đọc lại phần mở đầu mỗi chương
Dickens gần như luôn mở đầu một chương bằng một đoạn văn mạnh mẽ thiết lập khung cảnh hoặc tâm trạng. Nếu đọc xong một chương mà bạn thấy hơi lạc lối, hãy phát lại đoạn mở đầu. Bạn sẽ thường thấy nó neo giữ mọi thứ diễn ra sau đó.
Đọc mỗi ngày thành những phiên ngắn
Great Expectations là một cuốn tiểu thuyết dài, và văn xuôi Victoria đòi hỏi trí óc nhiều hơn văn hiện đại — không phải vì viết dở, mà vì bạn phải làm việc vất vả hơn. Mỗi ngày hai mươi đến ba mươi phút là quá đủ. Những phiên ngắn đều đặn giúp bạn quen với phong cách của Dickens nhanh hơn so với những buổi đọc dài thi thoảng mới có.
Mẹo: Khi phương ngữ của Joe làm bạn vấp, hãy đọc thành tiếng những câu của anh ấy. Nghe câu 'What larks!' bằng chính giọng mình làm nhịp điệu hiện rõ theo cách mà đọc thầm không thể. Sự ấm áp của Joe toát ra qua âm thanh của lời nói không kém gì qua nghĩa của chúng.
Bạn sẽ thu được gì
Đọc Great Expectations bằng tiếng Anh là một công việc thật sự đáng giá. Bạn không chỉ thẩm thấu từ vựng và ngữ pháp — dù bạn sẽ làm cả hai. Bạn còn học được cách một trong những bậc thầy kể chuyện của ngôn ngữ này dùng chữ để dựng nên một thế giới, tạo nên hồi hộp, và khiến bạn quan tâm tới các nhân vật. Cái cảm giác về văn xuôi tiếng Anh ấy, một khi đã hình thành, sẽ ở lại với bạn mãi.
Đến cuối cuốn sách, bạn sẽ có cảm nhận vững vàng hơn nhiều về từ vựng và nhịp câu thời Victoria, và bạn đã tự mình giành được điều đó. Nếu muốn khám phá thêm những cuốn ở trình độ tương tự hoặc tìm thứ gì đó để dần tiến tới Dickens, hãy dạo qua toàn bộ thư viện — có rất nhiều con đường đi xuyên qua văn học cổ điển Anh, và bạn luôn có thể tìm được bước đi đúng tiếp theo từ bất cứ đâu mình đang đứng.