Gulliver du ký là gì?
Xuất bản năm 1726, Gulliver du ký của Jonathan Swift dõi theo Lemuel Gulliver, một bác sĩ phẫu thuật trên tàu mà những chuyến đi cứ liên tục gặp tai họa. Anh bị đắm tàu, bị thổi lệch hướng và bị bỏ rơi — luôn dạt đến một nơi phi thường nào đó. Ở Lilliput, anh sừng sững vượt trên cả một nền văn minh của những con người cao chưa đầy mười lăm phân. Ở Brobdingnag, anh lại là kẻ tí hon, bé nhỏ giữa những người khổng lồ. Những chuyến đi sau đưa anh đến một hòn đảo bay do các nhà khoa học đãng trí điều hành, và đến một xứ sở nơi loài ngựa biết lý lẽ cai trị những con người bẩn thỉu, thô lậu.
Mỗi chuyến du hành là một câu chuyện tự nó trọn vẹn, và đó là một trong những món quà lớn của cuốn sách này dành cho người học tiếng Anh. Bạn không cần đọc hết trong một lần ngồi hay đọc thật nhanh. Bạn có thể đọc xong một chuyến đi, tạm dừng, ngẫm nghĩ, rồi quay lại. Cấu trúc theo từng mẩu chuyện ấy khiến cuốn sách dễ tiếp cận hơn nhiều so với những gì tuổi đời và danh tiếng của nó có thể khiến bạn tưởng.
Tiếng Anh ở đây khó đến mức nào?
Hãy thành thật với chính mình trước khi bắt đầu: đây là văn xuôi thế kỷ 18, và nó đọc khác với tiếng Anh hiện đại. Swift viết những câu dài, cân đối, thường được ngăn cách bằng dấu chấm phẩy và dấu hai chấm thay vì dấu chấm. Một câu duy nhất có thể kéo dài bốn hay năm dòng. Từ vựng thiên về trang trọng — những từ như "discourse", "commodious" và "prodigious" xuất hiện thường xuyên. Các thuật ngữ hàng hải xuất hiện trong những chương đầu.
Không điều nào trong số đó là bất khả theo dõi, nhưng nó đòi hỏi sự kiên nhẫn. Nếu bạn quen với những câu ngắn, gọn, sắc trong tiểu thuyết đương đại, thì nhịp điệu ở đây thoạt đầu sẽ thấy xa lạ. Hãy cho mình hai hay ba chương để làm quen với nó. Phần lớn người học nhận thấy rằng một khi đã thích nghi với nhịp độ, câu chuyện sẽ kéo họ tiến về phía trước.
- Câu dài, phức tạp với nhiều mệnh đề — hãy chuẩn bị đọc lại một vài câu.
- Từ vựng trang trọng từ đầu những năm 1700 — một vài từ đã đổi nghĩa kể từ đó.
- Thuật ngữ hàng hải và khoa học, đặc biệt ở những chương đầu và ở chuyến du hành thứ ba.
- Lối kể tỉnh bơ, mỉa mai — Gulliver thường thuật lại những điều phi lý bằng một giọng hoàn toàn nghiêm túc, đó là một phần của sự châm biếm nhưng dễ bị bỏ sót.
- Bản thân văn xuôi không có phương ngữ hay giọng vùng miền nặng, điều này khiến nó dễ hơn một số tác phẩm kinh điển khác.
Cuốn này hợp với trình độ nào?
Cuốn sách này hợp nhất với người học ở mức B2 và C1. Ở mức B2, bạn đã có đủ từ vựng và độ rộng ngữ pháp để theo dõi những câu phức tạp, tra từ lạ mà không mất mạch, và nắm bắt được sự mỉa mai qua ngữ cảnh. Ở mức C1, bạn có thể thực sự thưởng thức cái sắc bén châm biếm — nhận ra khi nào Swift đang mỉa mai là một trong những khoái cảm của việc đọc ông một cách kỹ lưỡng.
Nếu bạn đang vững ở mức B1, chuyến du hành đầu tiên đến Lilliput có lẽ là điểm khởi đầu dễ tiếp cận nhất — ý tưởng rất sống động và dễ hình dung, còn diễn biến tương đối nhanh. Nhưng hãy chuẩn bị tra từ thường xuyên, và dùng tính năng chạm-vào-từ trên The Reading Corner nhiều vào. Việc tự đẩy mình lên một quãng từ B1 đến B2 là khả thi; chỉ cần sẵn sàng chấp nhận tiến độ chậm hơn.
Không chắc về trình độ của mình? Hãy ghé /levels để xem hướng dẫn dễ hiểu cho từng giai đoạn CEFR, và xem khoa học đằng sau việc đọc để tiếp thu ngôn ngữ để hiểu vì sao đọc hơi cao hơn vùng thoải mái của bạn lại giúp xây dựng từ vựng nhanh hơn.
Cách đọc cuốn sách này trên The Reading Corner
Phần thuyết minh đọc-theo đặc biệt hữu ích ở đây. Những câu văn thế kỷ 18 có thể làm bạn vấp khi đọc thầm, bởi rất dễ lạc mất chỗ giữa một mệnh đề. Hãy để âm thanh đưa bạn xuyên qua trọn vẹn cả câu, rồi đọc lại bất cứ chỗ nào thấy chưa rõ. Sự kết hợp giữa nghe và nhìn các từ một cách đồng bộ giúp não bạn phân tích cấu trúc ngay cả khi ngữ pháp còn xa lạ.
- Mỗi lần đọc một chuyến du hành. Mỗi chuyến trong bốn chuyến đều có phần mở đầu và kết thúc rõ ràng. Hãy xem mỗi chuyến như một tiểu thuyết ngắn thay vì coi cả cuốn sách là một dự án duy nhất.
- Chạm vào từ lạ mà không cần áy náy. Các định nghĩa khi chạm-vào-từ được điều chỉnh theo trình độ của bạn và viết bằng tiếng Anh dễ hiểu — chúng có mặt chính là vì những lúc như thế này.
- Hãy thưởng thức những cảnh giàu trí tưởng tượng trước đã. Khi Gulliver mô tả cảnh bị một bàn tay khổng lồ nhấc bổng hay xỏ kim cho triều đình Lilliput, cứ để mình được giải trí. Việc hiểu sẽ dễ hơn khi bạn tò mò về điều sắp xảy ra.
- Tạm dừng ở cuối mỗi chương. Mỗi chương kể một mẩu chuyện riêng biệt. Hãy dừng lại đó, nghĩ một chút về điều vừa diễn ra, và xem bạn đã thấm được bao nhiêu trước khi đọc tiếp.
- Đọc lại những đoạn mở đầu của mỗi chương. Swift thường dựng bối cảnh rõ ràng ở phần đầu trước khi câu văn dài ra. Đọc lại lần thứ hai những dòng đầu ấy sẽ làm sáng tỏ cả chương.
- Dần dần nhận ra sự mỉa mai. Gulliver coi mọi thứ anh thấy là hoàn toàn hợp lý và thuật lại một cách trung tính. Một phần của khoái cảm là nhận ra các tình huống thực ra phi lý đến mức nào — điều này đáng để ngẫm nghĩ khi việc đọc của bạn trở nên trôi chảy hơn.
Bạn sẽ thu được gì từ việc đọc nó
Gulliver du ký nổi tiếng là có lý do thật sự. Nó đã được in suốt ba thế kỷ, và đến nay vẫn buồn cười, vẫn kỳ lạ, vẫn gây bất ngờ theo những cách tươi mới. Đọc nó cho bạn tiếp xúc trực tiếp với một trong những giọng văn vĩ đại của văn học Anh — và văn xuôi của Swift, dù trang trọng đến đâu, vẫn được kiểm soát và chính xác. Những câu dài trong tay ông không hề gây rối; chúng được dựng nên cẩn thận, và việc dõi theo chúng rèn cho mắt bạn nhận ra cách tiếng Anh có thể chứa đựng những ý tưởng phức tạp trong một đơn vị ngữ pháp duy nhất.
Bạn cũng sẽ tiếp thu được một dải rộng từ vựng trang trọng và mang tính miêu tả mà bạn sẽ không tìm thấy trong tiểu thuyết đương đại. Những từ chỉ kích cỡ, tầm vóc, khoảng cách và thứ bậc xã hội xuất hiện gần như trên mỗi trang. Đến cuối chuyến du hành đầu tiên, bạn sẽ đã bắt gặp và thấm được một lớp tiếng Anh trang trọng đáng kể, áp dụng tốt vào việc đọc học thuật và chuyên môn.
Có lẽ quan trọng nhất, việc đọc một cuốn sách cổ đến vậy — và thưởng thức được nó — cực kỳ tốt cho sự tự tin của bạn. Nếu bạn theo được Swift, bạn có thể theo được gần như mọi thứ. Hãy khám phá toàn bộ /library để tìm cuốn sách tiếp theo khi bạn sẵn sàng.