Tom Sawyer kể về điều gì?
The Adventures of Tom Sawyer, xuất bản năm 1876, theo chân một cậu bé tinh nghịch lớn lên bên dòng sông Mississippi ở một thị trấn nhỏ thuộc bang Missouri. Tom trốn học, biết yêu, dính vào những rắc rối cùng người bạn thân nhất Huckleberry Finn, và lạc vào hiểm nguy thật sự mà vẫn chẳng mấy khi đánh mất cái khí phách vui tươi của mình. Câu chuyện được kể theo từng đoạn — mỗi chương là một cuộc phiêu lưu nho nhỏ của riêng nó — nên không bao giờ thấy chậm chạp hay khó theo dõi. Bạn luôn nắm được đại khái mình đang ở đâu: một hàng rào cần quét sơn, một buổi diễn ở trường Chủ nhật trục trặc, một chuyến đi đêm ra nghĩa địa, những hang động để khám phá. Twain viết cuốn sách một phần như một bức chân dung hoài niệm về tuổi thơ nước Mỹ và một phần như lời châm biếm nhẹ nhàng cái vẻ đáng kính của thị trấn nhỏ, và cả hai mạch ấy đều chạy xuyên suốt từng trang.
Một trong những niềm vui lớn của cuốn sách là Tom thật sự hài hước. Twain để bạn nhìn thấu những mưu mẹo của Tom đúng vào lúc Tom đang đinh ninh chúng tài tình, và cái khoảng cách mỉa mai đó tạo nên tiếng cười vẫn còn duyên sau gần 150 năm. Nếu bạn muốn một cuốn sách khiến mình mỉm cười thay vì chỉ vật lộn, đây là một lựa chọn mạnh. Hãy bắt đầu hành trình của bạn tại The Reading Corner, nơi trọn văn bản và phần thuyết minh đang chờ bạn.
Ngôn ngữ khó tới mức nào?
Đây là phần bạn cần nghe một cách thành thật: Tom Sawyer sống động và thú vị, nhưng không phải là một cuốn dễ đọc. Cái khó chủ yếu đến từ hai nguồn.
- Cách viết phương ngữ trong hội thoại. Tom, Huck và nhiều nhân vật khác nói bằng thứ tiếng Anh Mỹ bình dân đậm chất thế kỷ 19. Twain viết từ đúng theo cách chúng được phát âm: 'warn't' thay cho 'wasn't', 'reckon' thay cho 'think', 'spos'n' thay cho 'supposing', và còn nhiều nữa. Trên trang giấy, phương ngữ có thể trông như một bức tường toàn lỗi đánh máy. Nhưng vào tai bạn, nó lại hợp lý hoàn toàn.
- Từ vựng cổ trong phần thuyết minh. Phần thuyết minh được viết bằng tiếng Anh chuẩn, nhưng thuộc về sắc thái học thức của thập niên 1870. Những từ như 'prodigious', 'multitudinous' và 'consternation' xuất hiện không báo trước. Chúng không phải bất khả thi — phần lớn có thể đoán từ ngữ cảnh — nhưng quả thật dồn lại thì nhiều.
- Những câu dài, trôi chảy trong phần thuyết minh. Riêng các đoạn mô tả của Twain thường kéo dài và dùng những cấu trúc mà các nhà văn hiện đại phần lớn đã bỏ. Nhịp điệu rất đẹp một khi bạn bắt được sóng, nhưng nó đòi hỏi sự kiên nhẫn.
- Những câu ngắn, dứt khoát trong các cảnh hành động. Twain cũng biết lúc nào cần cắt gọn. Những cảnh rượt đuổi và những khoảnh khắc sợ hãi được kể bằng những đợt ngắn, dồn dập, và các đoạn đó đọc cực kỳ nhanh.
Tổng lượng từ vựng và độ phức tạp của câu đặt cuốn sách này một cách chắc chắn ở CEFR B2. Nếu bạn đang ở B1 và tò mò, bạn có thể thử — nhưng hãy chuẩn bị tinh thần dựa nhiều vào phần âm thanh và tính năng chạm-để-tra-nghĩa. Nếu chưa chắc về trình độ hiện tại của mình, hướng dẫn các trình độ có thể giúp bạn định vị trên thang đo.
Vì sao là B2 — và ở trình độ đó liệu có đáng không?
Ở B2, bạn có đủ ngữ pháp và vốn từ chung để theo dõi một câu chuyện ngay cả khi vài từ riêng lẻ còn xa lạ. Tom Sawyer đền đáp xứng đáng cho cái nền tảng đó: cốt truyện rõ ràng, các nhân vật riêng biệt, và Twain không bao giờ giấu thông tin với độc giả theo những cách gây bối rối. Thử thách không nằm ở việc hiểu chuyện gì đang xảy ra — mà ở việc giải mã cách các nhân vật nói. Đó thật ra là một thử thách tuyệt vời cho người học B2, bởi ngôn ngữ đời thường và phương ngữ chính là thứ mà việc học chính quy thường bỏ qua.
Nghiên cứu về đọc mở rộng luôn cho thấy việc đọc cao hơn một chút so với mức thoải mái hiện tại của bạn — kèm hỗ trợ — sẽ đẩy nhanh việc tiếp thu từ vựng và đồng thời mài sắc khả năng nghe hiểu. Bạn có thể đọc thêm về bằng chứng đứng sau điều này tại trang khoa học của The Reading Corner. Tom Sawyer, đọc kèm âm thanh, nằm đúng ngay trong vùng hiệu quả đó với hầu hết người học B2.
Điều quan trọng nhất bạn có thể làm để mở khóa Tom Sawyer: dùng phần âm thanh cho mọi cảnh hội thoại. Thứ phương ngữ trông khó hiểu trên trang giấy thường trở nên hiển nhiên ngay khoảnh khắc bạn nghe nó được nói lên. Đừng chống chọi với cách viết — hãy nghe trước, rồi nhìn.
Chiến thuật đọc Tom Sawyer trên The Reading Corner
The Reading Corner được thiết kế để làm cho đúng loại sách như thế này trở nên dễ tiếp cận hơn. Đây là cách dùng các tính năng của trang để có lợi cho bạn với riêng Tom Sawyer.
Để phần âm thanh gánh phần phương ngữ
Khi bạn gặp một câu hội thoại trông như đã bị xáo trộn — và bạn sẽ gặp đấy — đừng dừng lại để giải mã từng chữ viết. Hãy bấm phát và để người đọc đọc nó thành tiếng. Phần thuyết minh chỉ một giọng và đều đặn, nghĩa là bạn nghe được lời của từng nhân vật được thể hiện rõ ràng mà không bị xao nhãng vì phải dõi theo nhiều giọng khác nhau. Một khi đã nghe một từ hay cụm từ phương ngữ hai ba lần, bộ não bạn sẽ bắt đầu tự động nhận ra dạng viết của nó. Đây chính là lúc vừa đọc vừa nghe phát huy tốt nhất. Hãy tìm hiểu thêm vì sao sự kết hợp đó lại hiệu quả với người học đến vậy tại cách học tiếng Anh với sách nói.
Chạm vào từ cổ trong phần thuyết minh — bỏ qua cách viết phương ngữ
Hãy dùng tính năng chạm-để-tra-nghĩa một cách có chọn lọc. Nó hữu ích nhất với những lỗ hổng từ vựng thật sự: một danh từ hay tính từ lạ trong phần thuyết minh mà bạn thật sự không đoán nổi nghĩa. Hãy ít dùng nó hơn với những cách viết phương ngữ trong hội thoại — đó là những câu đố về phát âm, không phải lỗ hổng từ vựng, và phần âm thanh giải quyết chúng nhanh hơn. Một quy tắc dễ nhớ: nếu từ đó trông như một từ tiếng Anh bình thường mà bạn không biết, hãy chạm vào nó. Nếu nó trông như một từ đã bị bóp méo về cách viết, hãy nghe trước.
Đọc phần mở đầu chương hai lần
Twain thường thiết lập khung cảnh trong đoạn đầu của mỗi chương bằng một loạt câu chữ mô tả. Những đoạn này thường chứa lượng từ vựng dày đặc nhất và những câu dài nhất trong chương. Nếu bạn đọc một lần ở tốc độ bình thường mà thấy mình lạc lối, hãy quay lại đọc lần nữa — chậm rãi, cùng phần âm thanh. Một khi khung cảnh đã được dựng lên, phần còn lại của chương gần như luôn dễ hơn. Đừng để một đoạn mở đầu khó nhằn khiến bạn bỏ cuộc với một chương mà thật ra khá dễ đọc.
Cứ tiến tới — đà quan trọng
Tom Sawyer được dựng sao cho mỗi chương kết thúc bằng một kiểu lực kéo về phía trước — một nút thắt lửng lơ, một cú lật ngược hài hước, một câu hỏi để ngỏ. Hãy tận dụng cấu trúc đó để có lợi cho bạn. Hãy đặt mục tiêu đọc xong ít nhất một chương trọn vẹn trong mỗi phiên đọc. Dừng giữa chừng một chương rồi quay lại sau sẽ khó hơn với cuốn này so với hầu hết các cuốn khác, bởi cái nhịp kể theo từng đoạn chính là một phần làm nên sự thú vị của nó. Một chương thường đủ ngắn để đọc trong mười lăm hay hai mươi phút kèm âm thanh. Nếu bạn quan tâm việc tốc độ đọc và độ dài phiên đọc ảnh hưởng ra sao tới kết quả học tập, phần khoa học đằng sau việc vừa đọc vừa nghe là nơi hay để khám phá.
Bắt đầu từ đâu và nên chờ đợi điều gì
Hãy bắt đầu với The Adventures of Tom Sawyer trên The Reading Corner. Những chương mở đầu — cảnh quét vôi hàng rào nổi tiếng đến sớm — nằm trong số những chương hài hước nhất của cuốn sách, và chúng cho bạn nếm thử nhanh xem nhịp điệu của sách có hợp với mình không. Nếu sau hai chương bạn vẫn thấy phương ngữ thật sự không thể nào hiểu nổi dù đã có âm thanh, có lẽ bạn sẽ được lợi khi xây dựng thêm sự tự tin với tiếng Anh đời thường trước: vừa đọc vừa nghe so với đọc thầm và cách đọc cuốn sách tiếng Anh đầu tiên của bạn đều có những gợi ý thực tế để bắc cầu qua khoảng cách đó.
Nếu bạn thấy Tom Sawyer dễ chịu và muốn có thứ gì đó để đọc song song hoặc sau nó, thư viện có một bộ sưu tập phong phú gồm các tác phẩm kinh điển Mỹ và Anh thế kỷ 19 ở nhiều trình độ. Bạn cũng có thể thấy hữu ích khi xem cách học từ vựng tiếng Anh qua việc đọc để có chiến lược củng cố những từ mới nhặt được từ Twain.
Tom Sawyer là một trong những cuốn sách cho lại nhiều hơn những gì nó đòi hỏi. Phương ngữ là một trở ngại thật sự, nhưng là trở ngại có thể học được — và một khi bạn đã qua được vài chương đầu, tai bạn thích nghi, cách viết bắt đầu trở nên quen thuộc, và câu chuyện sẽ tự nó cuốn bạn đi. Huck Finn đang chờ bên bờ sông, một hang động giấu những bí mật chưa ai tìm ra, và Tom lại đang ấp ủ một mưu mẹo khác. Tất cả đều miễn phí, tất cả đều có âm thanh, và thứ duy nhất chắn giữa bạn và nó chỉ là một chút sẵn lòng để bắt đầu.