Vì sao đọc lại sách là một trong những cách tốt nhất để học tiếng Anh

Lần đọc đầu tiên là để theo dõi câu chuyện

Khi bạn đọc một cuốn sách lần đầu tiên, bộ não của bạn phải làm việc cật lực để dõi theo cốt truyện. Những nhân vật này là ai? Vừa xảy ra chuyện gì? Câu chuyện đang đi đến đâu? Sự tò mò đó là một động cơ mạnh mẽ — nó giữ cho bạn lật trang — nhưng nó cũng có nghĩa là sự chú ý của bạn chủ yếu dồn vào ý nghĩa, chứ không phải vào ngôn ngữ. Bạn lướt nhanh qua một câu văn đẹp vì bạn cần biết chuyện gì xảy ra tiếp theo. Bạn để ý nửa vời một cụm từ hữu ích rồi quên nó trước khi chương kết thúc.

Điều này hoàn toàn bình thường. Đọc vốn dĩ là như vậy, ngay cả trong tiếng mẹ đẻ của bạn. Nhưng đối với người học tiếng Anh, điều đó có nghĩa là lần đọc đầu tiên thường chỉ là khởi đầu của những gì cuốn sách ấy có thể dạy bạn. Việc học ngôn ngữ sâu hơn thường diễn ra ở lượt đọc thứ hai.

Vì sao lần đọc thứ hai là nơi sự trôi chảy bám rễ

Khi bạn đã biết câu chuyện, bạn được tự do. Bạn không còn lo lắng về điều gì sẽ đến tiếp theo, nên sự chú ý của bạn có thể chuyển sang cách mọi thứ được nói ra thay vì điều gì đang được nói. Bạn để ý những nhịp điệu câu mà bạn đã lướt qua trước đó. Bạn nhận ra một cụm từ mà bạn đã tiếp thu nửa vời lần trước và giờ thấy nó được dùng lại — và lần gặp thứ hai đó thường là khoảnh khắc nó chuyển vào trí nhớ dài hạn của bạn.

Văn bản quen thuộc cũng làm giảm lo lắng khi đọc của bạn. Bạn biết những phần khó đang đến và bạn đã sống sót qua chúng một lần rồi. Trạng thái thư thái này chính là nơi từ vựng và các mẫu ngữ pháp thấm vào một cách tự nhiên nhất. Có lý do chính đáng vì sao các nhà nghiên cứu ngôn ngữ chỉ ra rằng việc tiếp xúc lặp đi lặp lại là một trong những con đường đáng tin cậy nhất dẫn đến sự trôi chảy — bạn có thể đọc thêm về bằng chứng cho điều này trên trang khoa học của The Reading Corner.

• Bạn để ý các cấu trúc ngữ pháp (chuyển thì, mệnh đề quan hệ, câu điều kiện) thay vì chỉ cắm cúi vượt qua chúng.
• Từ vựng bạn đã tra lần trước giờ lại xuất hiện trong ngữ cảnh, điều đó củng cố nó tốt hơn nhiều so với một danh sách từ.
• Bạn nhận ra các cụm từ đi đôi — những từ tự nhiên đi cùng nhau — mà bạn đã bỏ lỡ khi sự căng thẳng của cốt truyện lên cao.
• Những cụm từ thành ngữ từng thấy lạ lẫm ở lần đọc đầu bắt đầu trở nên quen thuộc và có thể dùng được.

Đọc lại cùng audio: một sự kết hợp mạnh mẽ

Đọc lại một cuốn sách trong khi nghe giọng đọc bổ sung thêm một lớp lợi ích nữa. Ở lượt đọc thứ hai hoặc thứ ba qua một văn bản bạn đã biết, bạn có thể thư giãn để cảm âm thanh của ngôn ngữ. Bạn nghe cách một người dẫn chuyện lành nghề diễn đạt câu hỏi, cách giọng họ hạ xuống ở cuối một câu khẳng định, cách trọng âm rơi vào những từ cụ thể. Tai bạn đang học giai điệu của tiếng Anh trong khi mắt bạn dõi theo văn bản.

Trên The Reading Corner, audio phát song song với văn bản được tô sáng, nên bạn luôn biết chính xác mình đang ở đâu. Khi đọc lại cùng audio, hãy thử khớp nhịp điệu của người dẫn chuyện một cách khe khẽ trong hơi thở — không phải đọc to hết cỡ, chỉ là mấp máy môi hoặc thì thầm các từ. Đây là một bài luyện phát âm đơn giản hiệu quả chính vì bạn không phải giải mã nội dung mới cùng một lúc. Bạn có thể so sánh cách tiếp cận này với các phương pháp khác trong hướng dẫn về vừa đọc vừa nghe so với đọc thầm.

Một thói quen đọc lại đơn giản

Bạn không cần phải đọc lại trọn cả cuốn sách từ đầu đến cuối (dù bạn hoàn toàn có thể). Ngay cả việc quay lại một chương duy nhất mà bạn thấy khó cũng đáng giá. Đây là một thói quen hiệu quả với hầu hết người học:

• Đọc xong cuốn sách hoặc đến một điểm dừng tự nhiên — hết một chương, một chỗ ngắt phần, hoặc bất cứ nơi nào sự hứng thú của bạn tự nhiên dừng lại.
• Chờ một hai ngày trước khi quay lại. Một khoảng nghỉ ngắn giúp bộ não của bạn coi lượt đọc lại như một lần gặp gỡ mới thực sự thay vì một sự lặp lại máy móc.
• Ở lượt đọc lại, hãy chọn một trọng tâm: hoặc là từ vựng (tạm dừng khi bạn thấy một từ đã tra lần trước và kiểm tra xem mình có nhớ không) hoặc là ngữ pháp (để ý cách tác giả dựng câu). Cố gắng tập trung vào mọi thứ cùng lúc thường có nghĩa là chẳng để ý được gì.
• Đọc với audio bật lên. Hãy để giọng đọc dẫn dắt nhịp độ thay vì vội vã hay lề mề.
• Sau buổi đọc, ghi lại hai hoặc ba cụm từ đã thu hút sự chú ý của bạn. Bạn không cần một hệ thống cầu kỳ — một ghi chú trên điện thoại là đủ.

Thói quen này tốn khoảng thời gian tương đương lần đọc đầu của bạn, nhưng phần thu về xét về mặt tiếp thu ngôn ngữ thì cao hơn đáng kể. Theo thời gian, bạn sẽ thấy những cụm từ từ những cuốn sách bạn đã đọc lại bắt đầu xuất hiện một cách tự nhiên trong lời nói và bài viết của chính mình — đó là dấu hiệu cho thấy ngôn ngữ đã thực sự bám rễ.

Những cuốn sách nào là ứng viên tốt nhất để đọc lại

Không phải cuốn sách nào cũng tưởng thưởng cho việc đọc lại như nhau. Những ứng viên tốt nhất thường có chung vài phẩm chất:

• Sách ngắn hoặc tiểu thuyết ngắn — một cuốn sách bạn có thể đọc xong trong vài buổi thì dễ đọc lại hơn nhiều so với một tiểu thuyết Victoria dài. Những tác phẩm kinh điển ngắn như truyện cổ tích, truyện ma, hay tuyển tập truyện ngắn là lý tưởng.
• Những cuốn sách bạn thực sự thích — đọc lại một thứ bạn thấy tẻ nhạt là một việc cực nhọc. Nếu bạn yêu một cuốn sách, quay lại với nó giống như thăm lại những người bạn cũ.
• Những cuốn sách hơi khó ở lần đọc đầu — nếu một cuốn sách hoàn toàn dễ, có thể không còn nhiều từ vựng mới đang chờ được để ý. Một cuốn sách khiến bạn phải gắng sức một chút mới là nơi việc đọc lại mang lại nhiều giá trị nhất.
• Những cuốn sách có lời thoại phong phú, tự nhiên — ngôn ngữ đối thoại trong tiểu thuyết chuyển thẳng sang lời nói đời thường, nên những cuốn sách nhiều lời thoại đặc biệt hữu ích.

Nếu bạn chưa chắc nên nhắm tới trình độ nào, hướng dẫn trình độ có thể giúp bạn ghép sách với bậc CEFR hiện tại của mình. Đối với người học B1 trở lên, một tác phẩm kinh điển ngắn từng thấy thử thách ở lần đọc đầu thường trở nên dễ chịu một cách bất ngờ ở lượt thứ hai — và sự thay đổi về độ dễ chịu đó tự nó là bằng chứng cho thấy tiếng Anh của bạn đang tiến bộ. Bạn cũng có thể duyệt thư viện và lọc theo trình độ để tìm những cuốn sách ngắn đáng quay lại.

Đọc lại và từ vựng: phá vỡ vòng lặp tra cứu

Một trong những thói quen mà người học ngôn ngữ thường muốn bỏ nhất là sự thôi thúc tra cứu từng từ xa lạ. Thói quen này làm chậm việc đọc và làm vụn vỡ trải nghiệm của một câu chuyện. Đọc lại mang đến một lối ra nhẹ nhàng hơn khỏi vòng lặp đó. Ở lần đọc đầu, hãy tra những gì bạn thực sự cần để hiểu cốt truyện. Ở lần đọc thứ hai, bạn đã biết nghĩa của các từ trong ngữ cảnh — nên thay vì tra lại, bạn có thể đơn giản quan sát chúng đang làm việc của mình trong câu. Sự chuyển dịch từ tra cứu sang quan sát đó là một bước quan trọng hướng tới sự trôi chảy khi đọc. Để biết thêm về các chiến lược từ vựng, xem hướng dẫn về cách học từ vựng tiếng Anh qua việc đọc.

Đọc lại cũng giúp ích cho vấn đề thường gặp là dịch trong đầu. Khi một văn bản còn mới, bạn có thể dịch từng câu để kiểm tra xem mình có hiểu không. Khi bạn đã biết câu chuyện, bạn có thể cho phép để tiếng Anh cuốn trôi qua mình mà không cần chuyển đổi nó. Đây là một trong những cách đáng tin cậy nhất để bắt đầu tư duy bằng tiếng Anh thay vì thông qua tiếng mẹ đẻ — một sự chuyển dịch được tìm hiểu sâu hơn trong hướng dẫn về cách ngừng dịch trong đầu.

Bắt đầu từ nhỏ và xây dựng thói quen

Bạn không cần cam kết đọc lại trọn cả những cuốn sách ngay lập tức. Hãy bắt đầu bằng cách quay lại một chương duy nhất mà bạn thích — một chương khiến bạn bật cười, hoặc một chương nơi bạn cảm thấy ngôn ngữ đặc biệt sống động. Dành hai mươi phút với nó và phần audio. Để ý những gì bạn đã bỏ lỡ ở lần đầu. Trải nghiệm nhỏ đó thường đủ để khiến việc đọc lại trở nên tự nhiên thay vì giống như bài tập về nhà thêm.

Theo thời gian, bạn có thể thấy những cuốn sách yêu thích của mình trở thành những người bạn đồng hành mà bạn quay lại mỗi một hai năm, mỗi lần lại để ý được điều gì đó mới. Sự trôi chảy không phải là một đích đến bạn chạm tới một lần — nó sâu sắc thêm cùng với sự tiếp xúc lặp đi lặp lại, đầy thích thú với ngôn ngữ. Thư viện đầy ắp những cuốn sách kinh điển sẵn sàng để được đọc, thưởng thức và đọc lại.

Tiếp tục: Vừa đọc vừa nghe so với đọc thầm → · Cách học từ vựng tiếng Anh qua việc đọc → · Cách ngừng dịch trong đầu → · Cơ sở khoa học của Reading Corner → · Duyệt thư viện →