Vì sao chúng ta dịch — và vì sao điều đó làm ta chậm lại
Khi học tiếng Anh, não của bạn đi tìm một chỗ đứng vững chắc. Nền tảng an toàn nhất mà nó biết chính là tiếng mẹ đẻ của bạn. Vì vậy khi bạn đọc một từ như 'melancholy', não của bạn lập tức đi tìm từ tương ứng trong tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp, tiếng Ả Rập, hay bất cứ ngôn ngữ nào mang lại cho bạn cảm giác thân thuộc. Điều này hoàn toàn tự nhiên — và trong những ngày đầu, nó thực sự hữu ích.
Vấn đề là việc dịch rất chậm. Tiếng Anh nói tự nhiên diễn ra nhanh — nhanh hơn khả năng theo kịp của người phiên dịch bên trong bạn. Thế là bạn bị tụt lại, bỏ lỡ câu tiếp theo, và cảm thấy kiệt sức. Trong việc đọc, sự dịch thuật cám dỗ bạn dừng lại ở mỗi từ lạ, làm gián đoạn mạch đọc cho đến khi ý nghĩa của cả đoạn văn biến mất.
Tin tốt: việc dịch sẽ mờ dần một cách tự nhiên
Bạn không cần phải chống lại thói quen dịch của mình. Với đủ lượng đầu vào tiếng Anh dễ hiểu — đọc và nghe những thứ mà bạn theo dõi được phần lớn — não của bạn lặng lẽ xây dựng một con đường trực tiếp giữa các từ tiếng Anh và ý nghĩa của chúng. Bước dịch không trở nên nhanh hơn; nó chỉ đơn giản là bị bỏ qua. Nghiên cứu ủng hộ ý tưởng này, và bạn có thể đọc thêm ở trang the science của chúng tôi.
Mục tiêu không phải là suy nghĩ vất vả hơn — mà là đọc nhiều hơn. Càng xử lý nhiều tiếng Anh một cách thoải mái, não của bạn càng học được cách hiểu trực tiếp.
Chọn đúng cấp độ
Bước quan trọng nhất là đọc những thứ hơi dễ một chút với bạn — chứ không phải đầy thử thách. Khi một văn bản quá khó, bạn buộc phải dịch vì chẳng còn lựa chọn nào khác. Khi nó thoải mái, bạn có thể tập trung vào ý nghĩa và mạch đọc.
Hãy dùng levels guide của chúng tôi để tìm cấp độ CEFR của bạn, rồi chọn những cuốn sách thấp hơn một bậc so với chỗ bạn cảm thấy chật vật. Ví dụ, nếu những đoạn văn B1 cảm thấy khó, hãy dành thời gian ở A2 trước. Truyện ngắn rất hợp cho việc này: hãy thử Aesop's Fables ở mức A2 hoặc Alice's Adventures in Wonderland ở mức B1.
Những chiến thuật thiết thực để xây dựng khả năng hiểu trực tiếp
Để phần thuyết minh dẫn nhịp
Trên The Reading Corner, mỗi cuốn sách đều có phần thuyết minh âm thanh đầy đủ phát lên trong khi văn bản được tô sáng theo từng từ. Hãy bấm phát và đọc theo. Người thuyết minh cứ tiến tới — bạn không thể dừng lại ở mỗi từ để dịch, nên não của bạn được nhẹ nhàng buộc phải nắm bắt ý nghĩa tổng thể thay vì vậy. Đây là một trong những cách nhanh nhất để phá bỏ thói quen dịch.
Đoán từ ngữ cảnh, rồi chạm để kiểm tra
Khi gặp một từ chưa biết, hãy thử đoán nghĩa của nó từ câu xung quanh trước khi làm bất cứ điều gì khác. Sau đó, nếu vẫn cần trợ giúp, hãy chạm vào từ đó. Bạn sẽ thấy một định nghĩa được viết bằng tiếng Anh đơn giản, phân loại theo cấp độ của bạn — chứ không phải một bản dịch sang tiếng mẹ đẻ. Sự khác biệt nhỏ này rất quan trọng: bạn đang xây dựng những kết nối tiếng-Anh-tới-ý-nghĩa, chứ không phải tiếng-Anh-tới-tiếng-mẹ-đẻ.
Đọc theo những khối dài hơn
Hãy tự rèn để đọc ít nhất một câu trọn vẹn — lý tưởng nhất là một đoạn văn trọn vẹn — trước khi dừng lại. Ý nghĩa thường nằm trong cả cụm từ, chứ không phải trong từng từ riêng lẻ. Một từ thoạt nhìn có vẻ lạ lẫm khi đứng một mình lại trở nên rõ ràng khi nằm trong câu của nó.
Đọc lại những đoạn văn quen thuộc
Đọc cùng một đoạn văn hai lần không phải là gian lận — đó là một trong những điều hiệu quả nhất bạn có thể làm. Lần đọc đầu thường dành để giải mã; lần đọc thứ hai mới là nơi sự lưu loát thực sự nảy nở. Hãy thử đọc một chương của Treasure Island hai lần trong cùng một buổi và để ý xem khả năng hiểu của bạn trở nên trực tiếp hơn nhiều thế nào ở lần thứ hai.
- Chọn tài liệu ở một cấp độ thoải mái — hơi dễ vẫn tốt hơn hơi khó.
- Dùng phần thuyết minh âm thanh để cứ tiếp tục đọc và tránh dừng lại ở từng từ một.
- Đoán nghĩa từ ngữ cảnh trước khi tra bất cứ điều gì.
- Chạm để xem định nghĩa bằng tiếng Anh phân loại theo cấp độ, không phải bản dịch sang tiếng mẹ đẻ.
- Đọc trọn câu hoặc trọn đoạn trước khi dừng lại.
- Đọc lại những đoạn văn yêu thích — sự lưu loát được xây dựng trên sự quen thuộc.
Hãy kiên nhẫn — điều này cần thời gian
Một chút dịch thuật sẽ vẫn còn diễn ra trong một thời gian dài, và điều đó không sao cả. Đó là dấu hiệu cho thấy não của bạn đang làm việc chăm chỉ, chứ không phải dấu hiệu bạn đang làm sai. Thói quen này sẽ mờ dần khi bạn đọc nhiều hơn. Những người học tiến bộ nhanh nhất không phải là những người gắng sức nhất để ngừng dịch — họ là những người đơn giản là đọc nhiều nhất. Hãy bắt đầu với library của chúng tôi, tìm một thứ gì đó khiến bạn hứng thú, và để việc đọc làm nốt phần còn lại.