Robinson Crusoe kể về điều gì?
Xuất bản năm 1719 bởi Daniel Defoe, Robinson Crusoe kể câu chuyện về một chàng trai trẻ người Anh phớt lờ lời khuyên của gia đình và ra khơi đi biển. Sau một loạt tai ương, anh bị đắm tàu trên một hòn đảo nhiệt đới xa xôi gần như tay trắng — không công cụ, không nơi trú ẩn, không nguồn lương thực, và không một bóng người. Phần lớn cuốn tiểu thuyết dõi theo những năm tháng anh sống một mình trên đảo, từng bước một mày mò tìm cách sinh tồn.
Tiền đề ấy chính là toàn bộ động lực của cuốn sách. Crusoe phải tìm cách dựng nhà, trồng trọt, làm đồ gốm, nuôi gia súc và tự vệ — tất cả bằng cách suy nghĩ cẩn thận và thử lại khi mọi việc đổ bể. Đó là một câu chuyện phiêu lưu, nhưng đồng thời cũng giống như một cuốn cẩm nang thực hành được viết dưới dạng nhật ký ngôi thứ nhất. Bạn ở trong đầu anh với mỗi vấn đề anh đối mặt.
Không tiết lộ những khúc ngoặt đến sau, câu chuyện vẫn cuốn hút chính bởi vì các vấn đề đều cụ thể và những thứ phải đánh đổi đều thực sự hệ trọng. Liệu anh có cái ăn không? Liệu anh có giữ được khô ráo trong cơn bão không? Anh có nhóm được lửa không? Đây là những câu hỏi ai cũng theo dõi được bất kể trình độ tiếng Anh của mình ra sao.
Vì sao cuốn sách phù hợp với người học tiếng Anh
Thế mạnh lớn nhất của Robinson Crusoe đối với người học là vốn từ vựng. Bởi Crusoe liên tục xây dựng, kiếm ăn và giải quyết vấn đề, ngôn ngữ trong sách bám rễ vào thế giới vật chất: công cụ, vật liệu, động vật, thời tiết, thức ăn, nơi trú ẩn. Những từ như axe, barrel, grain, goat, fortify, hollow và provision xuất hiện hết lần này đến lần khác trong ngữ cảnh tự nhiên. Đây chính là loại từ vựng phục vụ bạn trong đời sống thường ngày, chứ không chỉ trong văn chương.
Sự lặp lại là một ưu điểm khác thân thiện với người học. Crusoe trở đi trở lại cùng những địa điểm, cùng những công việc và cùng những mối bận tâm xuyên suốt nhiều chương. Bạn sẽ gặp lại cùng những từ và cụm từ trong những tình huống khác nhau đôi chút, và đó là một trong những cách hiệu quả nhất để thấm từ vựng mới mà không cần học thuộc có chủ đích. Cơ sở khoa học đằng sau việc đọc và tiếp thu ngôn ngữ ủng hộ mạnh mẽ kiểu tiếp xúc lặp lại trong ngữ cảnh như thế này.
- Vốn từ cụ thể, thực tế, bám rễ vào những công việc sinh tồn thường ngày
- Mức lặp lại cao — cùng những từ và tình huống tái hiện một cách tự nhiên qua các chương
- Lối kể ngôi thứ nhất giữ bạn luôn gần với dòng suy nghĩ của nhân vật
- Một kết cấu nhân-quả rõ ràng khiến cốt truyện dễ theo dõi ngay cả khi câu văn phức tạp
- Những chương ngắn và các đoạn theo kiểu nhật ký rất hợp với từng buổi đọc
Khó khăn thật lòng: những câu văn thế kỷ 18
Robinson Crusoe không phải một cuốn sách dễ đọc, và cũng nên nói rõ vì sao. Defoe viết vào đầu những năm 1700, và lối viết câu của ông phản ánh thời đại ấy. Một câu duy nhất có thể kéo dài qua năm sáu mệnh đề, nối với nhau bằng những từ như whereupon, notwithstanding và which being done. Những cấu trúc này đúng ngữ pháp nhưng cho cảm giác rất khác với văn xuôi tiếng Anh hiện đại.
Cuốn sách cũng mang tính chắp nối từng đoạn rời hơn là một cốt truyện chặt chẽ. Crusoe dành cả mấy trang để mô tả việc đóng một cái kệ hay bảo quản nho khô. Nếu bạn đến với cuốn sách mà mong đợi hành động dồn dập ở từng trang, có thể bạn sẽ thấy nó chậm. Nhưng nếu bạn xem nó như một cuốn nhật ký nghĩ-thành-tiếng — vốn đúng là bản chất của nó — thì nhịp độ ấy lại tự nhiên và thậm chí thỏa mãn.
Một số từ ngữ quả thực đã cổ. Những từ và cụm từ vốn bình thường vào năm 1719 có thể không xuất hiện trong một ứng dụng từ điển hiện đại. Hãy cứ thoải mái chạm tra trên The Reading Corner và đừng lo nếu một từ hóa ra hiếm gặp ngay cả trong tiếng Anh đương đại — chỉ cần ghi nhớ nó rồi đi tiếp. Bạn sẽ không cần dùng nó thường xuyên đâu.
Khi một câu có vẻ quá dài để phân tích, hãy thử đọc to nó cùng phần thuyết minh. Nghe được nhịp điệu của một câu phức thường giúp cấu trúc của nó sáng tỏ theo cách mà đọc thầm không làm được.
Cuốn sách dành cho trình độ nào?
Robinson Crusoe hợp nhất với người học trình độ B2 — những người đọc bậc trung-cao có thể xử lý văn xuôi dài và từ vựng lạ mà không lạc mất mạch truyện. Ở trình độ B2, bạn có đủ kiến thức ngữ pháp để hiểu được phần lớn các câu dài ngay cả khi chúng có vẻ khác thường, và đủ vốn từ để đoán nghĩa từ ngữ cảnh khi một từ kiểu cũ xuất hiện.
Nếu bạn ở trình độ B1, cuốn sách vẫn trong tầm với nhưng sẽ đòi hỏi nhiều kiên nhẫn hơn. Hãy cân nhắc bắt đầu với vài văn bản ngắn hơn của thế kỷ 19 trước để rèn sức bền với lối văn xưa rồi mới quay lại Defoe. Nếu chưa chắc về trình độ của mình, hướng dẫn về các trình độ có thể giúp bạn tìm ra.
Với người học C1, cuốn sách vẫn thú vị như một tư liệu lịch sử và phong cách, dù thử thách về từ vựng sẽ nhẹ nhàng hơn. Ở trình độ ấy, niềm vui nằm ở việc nhận ra cách Defoe xây dựng giọng kể và cách cuốn tiểu thuyết định hình những ý niệm về chủ nghĩa cá nhân và tinh thần tự lực.
Cách đọc Robinson Crusoe trên The Reading Corner
Phần thuyết minh trên The Reading Corner là một trong những công cụ tốt nhất bạn có cho cuốn sách này. Bởi vì các câu rất dài, việc dõi theo từ đang được tô sáng trong lúc nghe sẽ giúp bạn giữ phương hướng trong một mệnh đề ngay cả khi ngữ pháp có vẻ rối rắm. Hãy để âm thanh dẫn bạn vượt qua những câu dài thay vì dừng lại ở mỗi dấu phẩy.
- Hãy đọc thành những buổi ngắn 20–30 phút thay vì những chặng đường dài liền mạch — kết cấu chắp nối từng đoạn khiến bạn dễ dừng và bắt đầu lại ở những điểm tự nhiên
- Hãy đọc lại đoạn mở đầu của mỗi chương trước khi đi tiếp; Crusoe thường tóm tắt điều anh dự định làm, và biết kế hoạch giúp bạn theo được các chi tiết
- Hãy chạm vào từ khó một lần rồi đi tiếp — đừng để cái ý muốn tra từng từ cổ lôi kéo, kẻo bạn sẽ đánh mất mạch của câu chuyện sinh tồn
- Khi Crusoe đang giải quyết một vấn đề thực tế, hãy tận hưởng cái logic xử lý vấn đề ấy; vốn từ cho công việc đó sẽ lặp lại ở cảnh tiếp theo
- Nếu bạn lạc mất một câu dài, hãy bỏ qua đến dấu chấm tiếp theo và nắm lại ý từ câu sau — ngữ cảnh hầu như luôn cứu bạn
Toàn bộ văn bản và phần thuyết minh đều miễn phí trên The Reading Corner. Bạn có thể bắt đầu từ bất kỳ điểm nào, nghe lại những đoạn khó, và rèn sức bền đọc của mình từng chương một mà không tốn bất kỳ chi phí hay thuê bao nào.
Bắt đầu đọc ngay hôm nay
Robinson Crusoe đã trường tồn hơn ba thế kỷ bởi câu hỏi trung tâm của nó — bạn sẽ làm gì, hoàn toàn một mình, chỉ với trí khôn của mình? — là câu hỏi không bao giờ cũ. Với người học tiếng Anh, nó mang lại một thứ hiếm có: một câu chuyện dài, cuốn hút, nơi vốn từ bám rễ vào thế giới vật chất, sự lặp lại âm thầm bồi đắp kho từ của bạn, và kết cấu giải quyết vấn đề khiến bạn cứ lật trang ngay cả khi câu văn vất vả.
Hãy đến với nó như một người bạn đồng hành sinh tồn, chứ không phải một bài kiểm tra văn chương. Crusoe mày mò từ từ, qua thử và sai, và bạn cũng vậy. Hãy ghé thư viện để tìm Robinson Crusoe cùng hàng trăm tác phẩm kinh điển khác — tất cả đều miễn phí, đều có phần thuyết minh đầy đủ và tô sáng theo từng từ.