Truyện Có Thật và Hồi Ký dành cho Người Học Tiếng Anh

Vì sao người học tiếng Anh nên đọc hồi ký?

Tiểu thuyết có thể đưa bạn đến bất cứ đâu, nhưng hồi ký lại neo bạn vào một giọng nói có thật, một cuộc đời có thật, và một khoảnh khắc có thật trong lịch sử. Khi một con người viết về điều họ đã chứng kiến, đã cảm nhận và đã vượt qua, ngôn ngữ mang theo một sức nặng đặc biệt. Mỗi câu chữ đều được chọn lựa để nói lên sự thật một cách chính xác nhất có thể — và chính sự chính xác ấy khiến việc đọc hồi ký trở nên đáng giá đến vậy.

Với người học trình độ cao, hồi ký mang đến điều mà sách giáo khoa không thể: cơ hội tiếp xúc với một giọng kể ở ngôi thứ nhất kéo dài suốt nhiều trang. Bạn bắt đầu nghe được cách một con người cụ thể suy nghĩ — nhịp điệu của họ, cách họ chọn từ, cách họ dựng nên một lập luận. Sự thân quen sâu sắc với một giọng nói duy nhất ấy giúp ích cho khả năng đọc trôi chảy của bạn nhiều hơn là nhảy hết đoạn ngắn này sang đoạn ngắn khác. Cách tiếp cận này được khám phá kỹ lưỡng tại The Science of Reading.

Ba cuốn sách dưới đây nằm trong số những hồi ký quan trọng nhất về mặt lịch sử từng được viết bằng tiếng Anh. Cả ba đều là những lời kể ở ngôi thứ nhất gắn liền với trải nghiệm của người Mỹ gốc Phi và cuộc đấu tranh dai dẳng chống lại chế độ nô lệ cùng bất công sắc tộc. Chúng xứng đáng được đọc một cách nghiêm túc và cẩn trọng — không phải như những điều hiếu kỳ, mà như những tác phẩm văn học và chứng tích lớn. Mỗi cuốn sẽ thử thách bạn với tư cách một người đọc, và mỗi cuốn sẽ đền đáp bạn.

Ba lựa chọn: từ dễ nhất đến khó nhất

1. Narrative of the Life of Frederick Douglass — B2–C1

Narrative of the Life of Frederick Douglass được xuất bản năm 1845 và là một trong những hồi ký được đọc nhiều nhất trong tiếng Anh. Douglass sinh ra trong cảnh nô lệ ở Maryland. Ông tự học đọc một cách lén lút, cuối cùng trốn thoát lên miền Bắc, và trở thành một trong những nhà đấu tranh xóa bỏ chế độ nô lệ hàng đầu của thế kỷ 19. Cuốn sách ngắn này — chỉ nhỉnh hơn một trăm trang một chút — là lời kể của ông về hành trình đó.

Ngôn ngữ thẳng thắn và mạnh mẽ. Douglass viết để thuyết phục một lượng độc giả rộng lớn, nên ông chọn sự rõ ràng thay vì cầu kỳ. Các câu nhìn chung được dựng tốt và không quá dài. Vốn từ có một số từ ngữ và cấu trúc trang trọng của thế kỷ 19, nhưng hiếm khi tối nghĩa đến mức cản trở sự hiểu. Với người học ở trình độ B2 hay C1, đây là một điểm khởi đầu tuyệt vời để bước vào văn xuôi phi hư cấu thế kỷ 19.

• Vì sao phù hợp với người học: Giọng kể ngôi thứ nhất rõ ràng và đầy thôi thúc — Douglass muốn bạn hiểu ông, nên mỗi câu đều có chỗ đứng xứng đáng của nó.
• Trình độ CEFR: B2–C1
• Mẹo trên The Reading Corner: Dùng phần đọc bằng âm thanh để giữ nhịp đều đặn qua những đoạn dài. Khi một câu khiến bạn khựng lại, hãy chạm vào từ khó nhất trước, rồi đọc lại cả câu thành tiếng.

2. The Interesting Narrative of the Life of Olaudah Equiano — C1

The Interesting Narrative of the Life of Olaudah Equiano được xuất bản năm 1789 — hơn nửa thế kỷ trước hồi ký của Douglass. Equiano sinh ra ở nơi ngày nay là Nigeria, bị bắt làm nô lệ và đưa qua bên kia Đại Tây Dương, rồi cuối cùng tự bỏ tiền mua lại tự do cho mình. Ông đi nhiều nơi và viết lời kể này một phần để góp tiếng nói cho việc xóa bỏ chế độ nô lệ.

Vì là văn xuôi thế kỷ 18 nên văn phong trang trọng và cầu kỳ hơn Douglass. Câu thường dài hơn, và Equiano sử dụng những lối hành văn tu từ phổ biến của thời kỳ đó — cân nhắc kỹ lưỡng cách sắp xếp các mệnh đề, những ẩn dụ kéo dài, những lời kêu gọi trực tiếp đến người đọc. Vốn từ phong phú và đôi khi cổ kính. Người học cần một nền tảng C1 vững chắc để đọc cuốn này một cách thoải mái, nhưng nỗ lực ấy rất đáng. Equiano là một nhà văn thực sự tài năng, và lời kể của ông phi thường về mặt lịch sử.

• Vì sao phù hợp với người học: Việc tiếp xúc với tiếng Anh trang trọng của thế kỷ 18 mở rộng phạm vi của bạn và giúp bạn cảm nhận được ngôn ngữ đã thay đổi ra sao theo thời gian.
• Trình độ CEFR: C1
• Mẹo trên The Reading Corner: Đọc phần mở đầu mỗi chương hai lần — một lần để nắm ý chính, một lần để chú ý cách Equiano dựng nên lập luận. Dùng âm thanh để xác định câu kết thúc ở đâu khi dấu câu khiến bạn thấy lạ lẫm.

3. The Souls of Black Folk — C1–C2

The Souls of Black Folk của W.E.B. Du Bois được xuất bản năm 1903 và là một trong những tác phẩm có ảnh hưởng nhất đến đời sống trí thức Mỹ trong thế kỷ 20. Đây không phải là hồi ký theo nghĩa thuần túy — nó là một tập tiểu luận, có bài mang tính tự truyện, có bài mang tính lịch sử, có bài mang tính phân tích — nhưng toàn bộ được viết bằng giọng kể ngôi thứ nhất đặc trưng của Du Bois và dựa rất nhiều vào trải nghiệm của chính ông.

Du Bois là một trong những bậc thầy văn xuôi của tiếng Anh. Câu của ông dài, được xếp lớp công phu, và đòi hỏi sự chú tâm sát sao. Ông chuyển qua lại giữa những đoạn trữ tình, lập luận triết học, phân tích lịch sử và lời chứng cá nhân, đôi khi ngay trong cùng một đoạn văn. Vốn từ rộng lớn và chính xác. Đây là một cuốn sách khó ngay cả với người đọc bản ngữ; với người học, nó nằm hẳn ở mức C1–C2. Hãy tiếp cận nó từ từ, mỗi lần một bài tiểu luận.

• Vì sao phù hợp với người học: Du Bois mở rộng cảm nhận của bạn về những gì tiếng Anh viết có thể làm được — đọc ông nâng cao giới hạn của bạn.
• Trình độ CEFR: C1–C2
• Mẹo trên The Reading Corner: Hãy xem mỗi bài tiểu luận như một đơn vị độc lập. Đọc lại đoạn mở đầu và đoạn kết của từng bài: Du Bois báo hiệu chủ đề ngay từ đầu và thường quay lại với nó bằng một sức nặng mới ở cuối.

Cách đọc những cuốn sách này trên The Reading Corner

Cả ba cuốn sách đều có sẵn trên The Reading Corner với phần đọc bằng âm thanh miễn phí và chữ được tô sáng theo từng từ. Điều này có nghĩa là bạn không bao giờ phải đọc trong im lặng — bạn có thể dõi theo văn bản trong khi một người dẫn truyện đọc to lên, giúp bạn giữ được nhịp điệu của những câu dài và phức tạp. Với những cuốn sách như thế này, nơi mà chính cấu trúc câu mang ý nghĩa, sự hỗ trợ đó đặc biệt quý giá.

Một vài thói quen thiết thực đáng xây dựng khi đọc hồi ký:

• Đọc với âm thanh bật lên trong lần đọc đầu tiên của một chương. Hãy để người dẫn truyện đưa bạn tiến về phía trước ngay cả khi bạn chưa chắc chắn về từng từ.
• Chạm vào từ lạ để xem định nghĩa bằng tiếng Anh đơn giản phù hợp với trình độ của bạn — điều này giữ bạn ở lại trong văn bản thay vì phải chuyển sang từ điển.
• Sau khi đọc xong một chương, quay lại đoạn mở đầu và đọc lại nó trong im lặng. Bạn sẽ thường thấy nó rõ ràng hơn nhiều ở lần thứ hai.
• Hãy giữ một cuốn sổ đơn giản. Khi một câu khiến bạn khựng lại hoàn toàn, hãy viết nó ra và thử diễn đạt lại bằng lời của chính bạn.

Nếu bạn chưa thật sự tự tin ở trình độ B2, có lẽ nên rèn sức đọc bằng những văn bản ngắn hơn trước. Extensive reading for English learners trình bày cách tìm đúng trình độ và nâng dần lên từng bước. Bài hướng dẫn về các trình độ tại /levels cũng có thể giúp bạn xác định mình đang ở đâu lúc này.

Đôi lời về nội dung

Những cuốn sách này mô tả cảnh nô lệ, bạo lực sắc tộc và bất công bằng những lời lẽ thẳng thắn, không né tránh. Đó là một phần làm nên giá trị lịch sử và sức mạnh văn chương của chúng — các tác giả đã chọn không làm dịu đi lời kể của mình. Là người đọc, bạn có thể thấy một số đoạn khó mà ngồi đối diện. Sự khó khăn ấy đáng được tôn trọng hơn là bỏ qua. Đọc với phần âm thanh đang phát có thể giúp bạn vẫn hiện diện trong những đoạn nặng nề.

Cả ba tác giả đều viết để được đọc và được thấu hiểu. Họ muốn lời kể của mình đến được với lượng độc giả rộng nhất có thể. Đến với những cuốn sách này với tư cách một người học ngôn ngữ — đọc cẩn thận, nỗ lực để hiểu — chính là kiểu sự chú tâm mà họ đã viết hướng tới.

Bắt đầu đọc ngay hôm nay

Nếu bạn đã sẵn sàng bắt đầu, hồi ký của Douglass là điểm khởi đầu dễ tiếp cận nhất. Nó ngắn, văn xuôi rõ ràng, và sẽ cho bạn một nền tảng vững chắc để đọc hai cuốn còn lại. Một khi đã đọc xong nó, Equiano và Du Bois sẽ trở nên dễ gần hơn — bạn sẽ có sẵn cảm nhận về cách các tác giả thế kỷ 19 viết về những chủ đề này và lý do vì sao.

Cả ba cuốn sách đều miễn phí và đang chờ bạn. Hãy đến the library và bắt đầu với bất cứ cuốn nào gọi mời bạn. Đây là những lời kể xứng đáng được đọc — và đọc chúng một cách cẩn thận, bằng một ngôn ngữ mà bạn vẫn đang học, là một hành động chú tâm đích thực.

Tiếp tục: Extensive Reading for English Learners → · How to Learn English with Audiobooks → · The Science of Reading → · CEFR Levels Explained → · Browse the Library →