Cách ghi nhớ những từ mới bạn học được khi đọc sách

Vì sao từ ngữ trôi tuột đi sau một lần gặp

Bạn tra một từ. Bạn hiểu nó hoàn toàn trong câu đó. Bạn đọc tiếp. Hai chương sau, từ ấy lại xuất hiện và bạn không tài nào nhớ nổi. Điều này hoàn toàn bình thường, và nó không phải dấu hiệu cho thấy bạn học kém. Não bộ của bạn cần gặp một từ trong nhiều ngữ cảnh khác nhau, vào những thời điểm khác nhau, trước khi quyết định rằng từ ấy đáng giữ lại lâu dài. Chỉ tiếp xúc một lần thì gần như chẳng bao giờ là đủ — với bất kỳ người học nào, ở bất kỳ trình độ nào.

Tin vui là bạn không cần những buổi luyện flashcard marathon hay những bài tập từ vựng dồn dập để khắc phục điều này. Việc hiệu quả nhất bạn có thể làm cũng chính là việc thú vị nhất: cứ tiếp tục đọc. Phần còn lại của hướng dẫn này sẽ chỉ cho bạn cách thúc đẩy quá trình ấy mà không biến mỗi trang sách thành một buổi học căng thẳng.

Sức mạnh ngầm của việc đọc thật nhiều

Đọc mở rộng — tức là đọc một lượng lớn văn bản ở mức độ vừa sức — là một trong những cách đáng tin cậy nhất để xây dựng vốn từ theo thời gian. Khi bạn đọc hết cuốn này đến cuốn khác, những từ quan trọng cứ liên tục quay lại. Một từ bạn để ý nửa vời trong cuốn tiểu thuyết này lại xuất hiện trong cuốn tiếp theo, rồi lại lần nữa sau đó. Mỗi lần như vậy, từ ấy đến với một ngữ cảnh hơi khác, một cảm xúc hơi khác, một từ đứng cạnh hơi khác. Sự lặp lại đó, trải ra trong việc đọc tự nhiên thay vì trong một tờ bài tập, chính là kiểu tiếp xúc giãn cách giúp hình thành trí nhớ.

Thư viện trên The Reading Corner bao gồm rất nhiều tác phẩm kinh điển trải khắp các trình độ CEFR từ A1 đến C2. Nếu bạn đọc qua vài cuốn ở đúng trình độ của mình trước khi đẩy lên cao hơn, bạn cho những từ thông dụng thời gian lắng lại trước khi thêm từ mới. Vốn từ tự nó bồi đắp lên nhau một cách tự nhiên. Để hiểu cơ sở khoa học đằng sau cách làm này, hãy xem qua phần khoa học.

Những cách ôn nhẹ nhàng mà thật sự có hiệu quả

Bạn không cần một hệ thống cồng kềnh. Dưới đây là một vài thói quen ít tốn công nhưng tạo ra khác biệt thật sự.

Ghi lại vài từ tâm đắc, đừng ghi mọi từ

Khi một từ thu hút sự chú ý của bạn — vì nó nghe thú vị, vì nó xuất hiện hai lần trong cùng một chương, vì bạn thích hình ảnh mà nó gợi lên — hãy ghi nó xuống. Không phải mọi từ lạ, chỉ những từ bạn thấy đáng biết. Ba bốn từ mỗi buổi đọc là đủ. Nếu bạn cố ghi tất cả, việc ôn lại trở thành cực hình và rồi bạn bỏ luôn.

Lướt lại những từ tâm đắc trong chốc lát

Mỗi tuần một lần, ngó lại danh sách ngắn của bạn. Bạn còn nhớ nghĩa không? Bạn còn nhớ câu mà từ ấy xuất hiện không? Bạn không đang luyện tập gắt gao — bạn chỉ đang liếc qua thôi. Nếu một từ đã biến mất hoàn toàn khỏi trí nhớ, không sao cả: rồi nó sẽ quay lại. Nếu một từ đã vững vàng và rõ ràng, bạn có thể cho nó “tốt nghiệp” khỏi danh sách.

Đọc to các từ theo phần âm thanh

Một trong những công cụ học từ vựng bị bỏ quên nhiều nhất chính là giọng nói của bạn. Khi đọc theo phần thuyết minh trên The Reading Corner, hãy thử lặp lại khẽ những từ mới ngay khi chúng được đọc lên. Bạn nghe được cách phát âm đúng, cảm nhận được từ trong miệng mình, và kết nối âm thanh với nghĩa trên trang sách, tất cả cùng một lúc. Khoảnh khắc đa giác quan này — nhìn, nghe, nói — khiến từ ấy dễ nhớ hơn nhiều so với chỉ đọc thầm. Nó cũng giúp bạn nhận ra từ khi nghe người ta nói tự nhiên, chứ không chỉ khi thấy nó được viết ra.

Học từ trong ngữ cảnh, đừng học từ đơn lẻ

Một từ được lưu lại như một bản dịch đơn lẻ thì mong manh. Một từ được lưu lại như một phần của cụm từ hay một khung cảnh sống động thì bám trụ chắc hơn nhiều. Khi ghi một từ mới, hãy viết cả cụm từ ngắn xung quanh nó, đừng chỉ viết mỗi từ. Nếu bạn gặp “wretched” trong một câu như “the wretched little room smelled of damp”, hãy ghi lại cả cụm đó. Hình ảnh căn phòng ấy sẽ mang nghĩa của từ quay về với bạn rất lâu sau khi một bản dịch trơ trọi đã phai nhạt.

Đây cũng là lý do vì sao đọc trọn cuốn sách hơn hẳn việc học các danh sách từ vựng. Một cuốn sách cho mỗi từ một mái nhà: một nhân vật, một tâm trạng, một khoảnh khắc trong câu chuyện. Khi từ ấy xuất hiện lại về sau, dù là trong một cuốn sách khác, một dư âm nào đó của mái nhà ban đầu vẫn đi theo nó. Để tìm hiểu sâu hơn cách tiếp cận từ vựng trong lúc đọc, hướng dẫn how to learn English vocabulary by reading rất đáng đọc.

Cụm từ thắng từ đơn

Nhiều từ tiếng Anh thay đổi nghĩa tùy theo từ đứng cạnh chúng. “Run” đứng một mình thì đơn giản, nhưng “run out of time”, “run the risk”, “run into an old friend” mỗi cái lại mang một nghĩa riêng. Khi bạn để ý một cụm từ hoạt động như một khối thống nhất — nhất là một thành ngữ hay một collocation thông dụng — hãy ghi cả cụm thay vì từng từ riêng lẻ. Bạn sẽ thấy tiếng Anh nói và viết của mình bắt đầu tự nhiên hơn nhanh hơn theo cách này. Riêng với các thành ngữ kinh điển, hướng dẫn English idioms and expressions in classic books bao quát nhiều khuôn mẫu bạn sẽ gặp.

Giữ cho mọi thứ thực tế

Những thói quen trên phát huy tốt nhất khi chúng vẫn nhẹ nhàng. Đây là những điều thường khiến mọi thứ trật bánh và cách tránh chúng.

• Ghi quá nhiều từ cùng lúc khiến việc ôn lại trở nên ngợp. Hãy giữ danh sách đang dùng thật ngắn.
• Dịch mọi từ chưa biết làm gián đoạn câu chuyện và khiến bạn chậm lại. Hãy chạm vào một từ khi bạn thật sự cần; bỏ qua phần còn lại và để ngữ cảnh dẫn dắt bạn.
• Tách từ vựng ra khỏi việc đọc sẽ thêm việc cho bạn. Cách luyện từ vựng tốt nhất là đọc nhiều hơn.
• Lo lắng về những từ bạn đã quên là phí công vô ích. Những từ bị quên sẽ quay lại khi bạn đọc nhiều hơn.

Nếu bạn phân vân nên tra mọi từ hay cứ đọc tiếp, hướng dẫn should you look up every word when reading English đưa ra câu trả lời thiết thực cho từng tình huống khác nhau.

Bắt đầu từ đúng trình độ

Việc ghi nhớ từ vựng dễ hơn nhiều khi bạn đọc ở đúng trình độ. Nếu một trang có quá nhiều từ chưa biết, bạn dồn hết sức lực vào việc giải mã nghĩa thay vì hấp thụ nó. Hãy nhắm tới một trình độ mà phần lớn các từ đều quen thuộc và chỉ một vài từ là mới. Sự cân bằng đó giữ cho việc đọc luôn dễ chịu và cho những từ mới khoảng thở chúng cần để lắng vào trí nhớ. Hướng dẫn về trình độ giải thích thang CEFR và giúp bạn tìm ra mình đang ở đâu, còn thư viện cho phép bạn duyệt sách được sắp xếp theo trình độ để tìm điểm khởi đầu vừa sức.

Nếu bạn vẫn đang dò dẫm với việc đọc tiếng Anh nói chung, hướng dẫn how to learn English vocabulary by reading đi rất hợp với bài này và bao quát bức tranh lớn hơn về việc phát triển vốn từ qua sách.

Cứ tiếp tục đọc — đó mới là điều cốt yếu

Không kỹ thuật nào trong hướng dẫn này quan trọng bằng việc đơn giản là cứ tiếp tục đọc. Mỗi cuốn sách bạn đọc xong lại bổ sung vào một kho ngữ cảnh, cụm từ và lần gặp gỡ đang ngày một lớn. Những từ bạn hầu như không để ý trong cuốn này sẽ trở nên quen thuộc ở cuốn sau. Những từ từng mờ nhạt sẽ trở nên sắc nét. Vốn từ âm thầm bồi đắp ở hậu trường mà bạn chẳng cần phải gắng sức ép buộc.

Hãy ghé thư viện và chọn cuốn sách tiếp theo của bạn. Dùng phần âm thanh để nghe các từ được đọc rõ ràng, chạm vào bất cứ chỗ nào khiến bạn bối rối, và để câu chuyện làm phần việc của nó. Từ ngữ sẽ tự khắc theo sau.

Tiếp tục: Cách học từ vựng tiếng Anh qua việc đọc → · Bạn có nên tra mọi từ khi đọc tiếng Anh không? → · Thành ngữ và cách diễn đạt tiếng Anh trong sách kinh điển → · Cơ sở khoa học của việc đọc để học → · Tìm trình độ của bạn →